E-distrito

Noticias

O Constitucional avala o despido por absentismo aínda que as ausencias estén xustificadas con baixa médica.

O Constitucional avala o despido por absentismo aínda que as ausencias estén xustificadas con baixa médica.

  Catro xuíces discrepan do fallo. Esta fórmula de despido foi facilitada por primeira vez na reforma laboral do PP en 2012. 

  31 outubro 2019

  O Tribunal Constitucional ( TC) avalou o coñecido como despedimento por absentismo, que permite ao empresario a extinción dun contrato de traballo por causas obxectivas debido a "faltas de asistencia ao traballo, aínda xustificadas pero intermitentes" e que endureceron as reformas laborais de 2010 e, por último, a de 2012. O Pleno do tribunal, con tres votos discordantes de catro maxistrados, apoia esta fórmula de despedimento ante a cuestión de inconstitucionalidade que elevara o Xulgado do Social número 26 de Barcelona. O xulgado cuestionaba se o artigo 52 d) do Estatuto dos Traballadores, que regula o despedimento por absentismo, era conforme á Carta Magna. Este artigo establece que un contrato de traballo poderá extinguirse por faltas de asistencia ao traballo intermitentes, aínda que estean xustificadas, nos casos en que "alcancen o 20% das xornadas hábiles en dous meses consecutivos" e "sempre que o total de faltas de asistencia nos doce meses anteriores alcance o 5% das xornadas hábiles" ou "o 25% en catro meses descontinuos dentro dun período de doce meses". 

  Esta fórmula de despedimento –con indemnización de 20 días por ano traballado– foi facilitada por última vez na reforma laboral do PP de 2012, cando se eliminou como condición para a súa aplicación "sempre que o índice de absentismo do total do persoal do centro de traballo supere o 2,5% nos mesmos períodos de tempo". O artigo establece na actualidade ademais varias excepcións nas que non se poden computar as faltas de asistencia para este despedimento obxectivo: as ausencias debidas a folga; o exercicio de actividades de representación legal dos traballadores; os accidente de traballo; a maternidade, o risco durante o embarazo e a lactación (así como enfermidades causadas por embarazo, parto ou lactación); a paternidade; as licenzas e vacacións, baixa médicas de máis de 20 días consecutivos de duración; as derivadas por violencia de xénero; nin as que obedezan a un tratamento médico de cancro ou enfermidade grave. 

  A cuestión de inconstitucionalidade expúxose a raíz do caso dunha traballadora cunha hernia discal que foi despedida do seu traballo con esta fórmula, debido a que, segundo a compañía, a empregada ausentouse nove días hábiles (oito xustificados por baixa médica por incapacidade temporal) dos corenta dispoñibles en dous meses continuos, superando o 20% establecido no Estatuto dos Traballadores. Ademais, na carta de despedimento, tamén se afirmaba que as ausencias nos doce meses anteriores alcanzaban o 5% das xornadas hábiles.  

  Non atenta á protección da saúde 

  A traballadora interpuxo unha demanda solicitando que se declarase a nulidade do despedimento porque "conleva unha evidente ameaza ou coacción cara ao traballador enfermo, ao disuadirlle de permanecer en situación de incapacidade temporal por temor a ser despedido", recolle a sentenza. O xulgado preguntou ao Constitucional se esta fórmula de extinción vulneraba os artigos 15 (integridade física), 35.1 (dereito ao traballo) e 43.1 (o dereito á protección da saúde) da Carta Magna. Segundo o Constitucional, co voto de oito maxistrados fronte a catro que disinten, o despedimento por absentismo é acorde á Constitución. 

  Os xuíces responden que, conforme á doutrina constitucional, para que puidese apreciarse a vulneración do art. 15 CE (integridade física) "sería necesario que se producise unha actuación da que se derivase un risco ou se producise un dano á saúde do traballador". Neste sentido, o artigo 52 d) do Estatuto dos Traballadores "non xera un perigo grave e certo para a saúde dos traballadores afectados pola decisión extintiva que ao seu amparo poida adoptarse polo empresario, abonando a indemnización correspondente", recolle o fallo. A sentenza destaca ademais que esta decisión de despedimento "non comporta unha actuación susceptible de afectar á saúde ou recuperación do traballador afectado nin pode ser adoptada no caso de enfermidades graves ou de longa duración, nin nos restantes supostos excluídos". 

  Pode provocar que traballen persoas enfermas 

  Un dos argumentos do xulgado do Social sobre a posible vulneración do dereito á protección da saúde (artigo 43.1 CE) radicaba en que o temor dos traballadores para perder o seu posto de traballo por este tipo de despedimento "pode empuxarlles a acudir ao traballo a pesar de sufrir unha enfermidade ou indisposición, co risco de comprometer a súa saúde". Os maxistrados do Constitucional non descartan esa situación, pero non consideran que se desprotexa a saúde dos traballadores afectados: "Aínda que non sexa descartable que a regulación controvertida puidese nalgún caso condicionar a actuación do traballador no sentido aventurado polo órgano xudicial, non cabe entender que con esa regulación o lexislador estea a desprotexer a saúde dos traballadores". En resumo, o tribunal cre que mediante este artigo "o lexislador pretendeu manter un equilibrio entre o lexítimo interese da empresa de paliar a onerosidade das ausencias ao traballo", que se conecta coa defensa da produtividade, e "a protección da saúde e a seguridade dos traballadores".

  Catro maxistrados disinten.

  A sentenza conta con tres votos particulares presentados polos maxistrados Juan Antonio Xiol Ríos, María Luisa Balaguer Canellón e Fernando Valdés Dal-Ré, a esta última adheriuse o maxistrado Cándido Conde-Pumpido Tourón. María Luisa Balaguer Canellón considera que o artigo 52 d) do Estatuto dos Traballadores é inconstitucional por varios motivos. Destaca, por novo, o argumento da xuíza da inconstitucionalidade debido a que o "precepto incorre nunha clara discriminación indirecta por razón de sexo". 

  Balaguer Canellón explica que "as mulleres sofren en moita maior medida que os homes a carga da dobre xornada, laboral e familiar" e que esa situación "repercute notablemente na súa saúde e na súa actividade laboral", o que "as deixa expostas en moita maior medida a sufrir baixas por incapacidade laboral de curta duración ou a faltas de asistencia debidas ás súas cargas familiares". Esas ausencias poden xustificar un despedimento por absentismo, o que en opinión da maxistrada "debería conducir a este Tribunal para declarar a súa inconstitucionalidade tamén (e especialmente) por este motivo". A maxistrada tamén conclúe que o artigo pode contravir na súa opinión a protección ao dereito á saúde e o dereito á integridade física, polo menos en casos en que se aplica en supostos como o analizado polo xulgado do Social número 26 de Barcelona. A traballadora que se ausentou 9 días padece unha "voluminosa hernia discal" que lle produce lumbociatalxia. "Con ese diagnóstico é evidente que se a traballadora seguise acudindo ao traballo aqueles días en que sufría procesos derivados das súas doenzas para evitar incorrer na causa de despedimento do art. 52 d) ET, que pendía sobre ela como unha ameaza, correría un risco certo e grave de empeoramento da súa lesión, cunha innegable afección do seu dereito á integridade física", defende a maxistrada.

  Derivado de Eldiario.

Ver todas as noticias

Parking Mallos
Parking Mallos

Relacionados